AIDS / HIV

HIV Nedir ve Nasıl Bulaşır?

HIV'nin açılımı Human Immunodeficiency Virüs'tür (İnsanların Bağışıklık Sisteminin Çökmesine Neden Olan Virüs). Bağışıklık sisteminiz sizi bakteri ve virüs gibi mikroplardan korur. HIV, vücut sıvıları yoluyla bulaşır. HIV virüsü taşıyan biriyle korunmadan seks yaparsanız veya taşıyıcıyla aynı iğneyi kullanırsanız virüs size de bulaşır. HIV virüsü taşıyan bir annenin virüsü bebeğine bulaştırması ihtimali oldukça yüksektir.

HIV, AIDS'e yol açar. HIV virüsü taşımak, "HIV pozitif" veya "HIV enfeksiyonlu" olarak adlandırılır.

HIV virüsü, bağışıklık sistemine zarar verir. Bağışıklık sistemi vücudumuzu mikroplardan korur ve sistem çalışmadığında mikroplar hastalığı beraberinde getirir. Ancak, hasta görünmeyebilir veya hissetmeyebilirsiniz. HIV virüsü taşıdığınızı bile bilmeyebilirsiniz.

HIV Virüsüyle Nasıl Savaşabilirsiniz?

HIV virüsü taşıdığınızı öğrendikten sonra, sağlık uzmanlarıyla birlikte hareket etmeniz gerekir. Sürecin nasıl işleyeceğini biliyorsanız, tedavinizi sürdürmek her zaman daha kolaydır. Virüs nasıl çoğalıyor? İlaçlar, virüsle savaşmanıza nasıl yardım ediyor? Virüsü ve tedavisini daha iyi anlamanıza yardımcı olmak amacıyla bu soruların cevaplarına aşağıda yer veriyoruz.

AIDS, HIV virüsü bağışıklık sisteminizi zayıf hale getirdikten sonra ortaya çıkan bir hastalıktır. AIDS, Acquired Immunodeficiency Syndrome (Edinilmiş Bağışıklık Yetersizliği Sendromu) kelimelerinin kısaltmasıdır.

AIDS hastaları, bağışıklık sistemi güçlü olan insanları etkilemeyen mikropların yol açtığı enfeksiyonlara yakalanırlar.

Göz ardı edilmemesi gereken çok önemli bir nokta var: Bir kişi AIDS hastası olmadan yıllar önce HIV virüsü almış olabilir.

HIV virüsü iki temel yolla bulaşır.

1. Seks

HIV virüsü taşıyan birinin kanı, spermi veya vajinal akıntıları ile bulaşır. Bu durum, vajinal, anal veya oral seks sırasında gerçekleşebilir.

Lateksten yapılmış bir prezervatif kullanılarak HIV virüsünden korunulabilir. Doğum kontrol hapları ve lateks olmayan prezervatifler HIV virüsünün bulaşmasını engelleyemez.

HIV virüsü hem bir erkekten hem de bir kadından bulaşabilir. Kişinin herhangi bir cinsel hastalığı varsa HIV virüsünün kendisine bulaşma ihtimali daha yüksektir.

2. İlaçlar

HIV virüsü taşıyan birisiyle kirli bir iğne paylaşılırsa virüs bulaşabilir. Dövme ve piercing sırasında kullanılan iğneler temiz değilse HIV bulaştırabilir.

HIV Kadınlara Nasıl Bulaşır ?
  • Bir erkekle seks %36
  • İğne paylaşımı %14
  • Sebebi bilinmiyor %50

17 Ağustos 2002 - Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezi

HIV ile İlgili Uyarı İşaretleri

Bazı HIV virüsü belirtileri şunlardır:

  • Öksürme, ishal, kilo kaybı, gece terlemesi, yorgunluk hissi
  • Renkli veya kokulu vajina akıntısı
  • Yinelenen veya kalıcı vajina enfeksiyonları
  • Vajinada veya vajina çevresindeki yara veya acı
  • Adet dönemlerinde ani değişim
  • Adet dönemlerinde karın ağrısı
  • Seks sırasındaki olağandışı acı veya ağrı
  • Dilinizde veya ağzınızın içinde beyaz noktalar veya yaralar

Aşağıdaki durumlar sizin için geçerliyse HIV testi yaptırmalısınız:

  • İğneleri paylaşıyorsanız
  • Eşiniz bağımlılık yapan ilaç kullanmışsa veya kullanıyorsa
  • Vücudunuzda herhangi bir HIV belirtisi varsa
  • Prezervatif kullanmadan seks yaptıysanız, test yaptırmalısınız. Test yaptırmak basit ve kolaydır. Test sonucunda virüs taşıyıp taşımadığınızı öğrenebilirsiniz, ancak virüsün bağışıklık sisteminize ne kadar zarar verdiğini öğrenemezsiniz.
Test Sonuçlarını Kimler Öğrenebilir?

Bazı kurumlarda adınızı vermeniz gerekmez, testin sonuçları yalnızca size bildirilecektir.

Diğer kurumlardaysa, sonuçlar sağlık yetkilinize veya hekiminize de bildirilir. Ancak, sağlık yetkilileri genellikle siz izin vermedikçe sonuçları başkasına vermezler.

HIV (İnsanların Bağışıklık Sisteminin Çökmesine Neden Olan Virüs); semen, vajinal sekresyonlar, bazı plazma ve kan hücreleri, beyin-omurilik sıvısı, gözyaşı, salya, idrar ve anne sütünde görülmüştür. Virüs konsantrasyonları farklı olabilen bu sıvılar hastalığı bulaştırmayabilir. Genellikle enfeksiyöz olanlar; semen, kan ve vajinal sekresyonlardır.

Virüsün Bulaşma Yolu:

  • Özellikle HIV açısından kontrol edilmemiş kan ve kan ürünlerinin kullanılması
  • Cinsel ilişki (anal, oral veya vajinal olarak vücut sıvılarının direkt temas etmesi gerekiyor. Açık yaralar da virüsün bulaşma riskini artırır, örneğin: ağızda yara varsa...)
  • Kontamine iğneler (damar yoluyla ilaç alan bağımlılar, iğne yaralanmaları, enjeksiyonlar)
  • Anneden-çocuğa (fetal dönem, doğum sırası, anne sütü ile [bulaşma durumu kesin olmamakla birlikte...])
  • Organ-doku alışverişi (semen, böbrekler, deri, kemik iliği, kornea, kalp kapakları ve tendonları)
  • Virüsün AIDS hastasıyla kucaklaşmak veya el sıkışmakla, aynı yüzme havuzunu ve tuvaleti kullanmakla, enfekte hastayla aynı odada bulunmakla, aynı eşyaların (bardak, tabak, çatal...) kullanılmasıyla ve sivrisineklerle bulaştığına dair bir kanıt yoktur.

Korunma Yolları ve Tedavisi:

  • Cinsel ilişki sırasında prezervatif kullanılması
  • Tek eşlilik ve partneri tanımak
  • Kontrol edilmiş kan ve kan ürünlerinin kullanılması
  • HIV pozitif olduğu bilinen ya da kuşku duyulan kişi ile cinsel temas, açık bir yarayla temas (kana karışırsa), şüpheli kan ve kan ürünleri ile temas durumunda bir merkeze mümkün olabildiğince çabuk gidip, enfeksiyon hastalıklar uzmanına danışılmalıdır.
  • Ben bir HIV (+) hastasıyım. Bu AIDS hastası olduğum anlamına mı geliyor?

    "HIV (+)" test sonuçları, sizin AIDS'e neden olan virüsle (HIV) enfekte olduğunuz anlamına geliyor. CD4+ T hücre sayınız 200hücre/mm³'ün altına düştüğünde ve/veya AIDS ile ilişkili bir hastalık (fırsatçı enfeksiyonlar ve kaposi sarkomu gibi) gelişirse HIV, AIDS hastalığına doğru seyreder.

    CD4+ T hücre sayısı ne demektir?

    “CD4+ T hücre sayısı” kişinin ölçülen CD4+ T hücre miktarı demektir. HIV kişinin bu hücrelerini enfekte eder ve çoğalmak (kendi kopyasını yapar) için bu hücreleri kullanır. Hücreler zarar gördükçe, bağışıklık sistemi zayıflar ve kişi fırsatçı enfeksiyonlara (bakteriyel, viral, parazit ve mantar gibi) daha çabuk yakalanır.

    Viral yük, kanda bulunan virüs (HIV) miktarıdır. Yüksek miktarda viral yükü olan olan kişi, düşük viral yükü olan bir kişiden daha çabuk AIDS geliştirir.

    CD4+ T hücresi nedir?

    CD4+T hücrelerine, “akyuvarlar” ve "T yardımcı hücreleri" de denilmektedir. Bu hücreler bağışıklık sisteminde, diğer hücrelerle birlikte hastalıklara karşı savaşırlar. HIV, çoğalmak için bu hücreleri kullanır. Sağlıklı bir kimsede CD4+T hücre sayısı 800-1200/mm³ kadardır.

    Hangi testler yapılabilir?

    Tanı, ELISA yöntemiyle konur. ELISA virüsün bulaşmasından 10-12 hafta sonra sonuç verebilir.

    HIV tedavisine başlamadan önce doktorunuz hikâyenizi ayrıntılarıyla almalı, fizik muayene yapmalı ve kan testlerini istemelidir. Bu testler tam kan sayımı, viral yük testi ve CD4+ T hücre sayımını içerir. Ayrıca enfeksiyonlar için gerekli diğer testler (sifiliz, tüberkülin deri testi, toksoplazma antikor testi ve kadınlar için jinekolojik Pap Smear testi) yapılmalıdır. Viral yük testi ve CD4+ T hücre ölçme testi, HIV tedavisine başlamadan önce mutlaka yapılmalıdır.

    Nerelerde bakılabilir?

    Türkiye'de kan ve kan ürünlerini toplayan ve saklayan merkezlerde (kan bankaları ve Kızılay Kan Merkezi gibi) alınan her kan için HIV, Hepatit-B ve Hepatit-C virus antikorları veya antijenleri açısından tarama yapılması kanunen zorunludur.

    Nasıl bir doktora gitmeliyim?

    HIV tedavisi kompleks bir tedavidir, doktorunuz HIV ve AIDS tedavisi konusunda uzman olmalıdır. Tedaviniz hakkında karar verirken, yanınızda kendinize yakın hissettiğiniz birine ihtiyaç duyabilirsiniz. HIV tedavisinin yararları ve riskleri hakkında her şeyi rahatlıkla sorabilmeniz için seçeceğiniz kişi önemlidir. Ayrıca Türkiye'de AIDS tanı ve tedavisi hakkında sizi yönlendirebilecek ve yardımcı olabilecek merkezler de bulunmaktadır.

    AIDS (acquired immunodeficiency syndrome - edinilmiş bağışıklık yetersizliği sendromu): bağışıklık sistemi hücrelerinde retrovirüs HIV'in neden olduğu enfeksiyonla ilgili bir durumdur.

    Bakteri: Hastalığa yol açabilen mikrobik organizmalar.

    CD4 hücresi: "T hücresi" olarak da adlandırılan bir tür beyaz kan hücresi. Diğer bağışıklık sistemi hücrelerinin çeşitli hastalıklarla savaşmak için birlikte hareket etmesine yardımcı olur. HIV, CD4 hücrelerini enfekte eder ve kendisini yeniden oluşturmak için hücrenin parçalarını kullanır.

    Mantar (fungi = birden fazla): Pamukçuk gibi hastalıklara yol açabilen gelişmemiş bir bitkisel yaşam formu.

    Gen: Hücrenin kalıtsal özellikleri belirleyen bir bölümü.

    Yardımcı T hücresi: Bkz: CD4 hücresi.

    HIV (human immunodeficiency virus - bağışıklık sisteminin çökmesine neden olan virüs): Bu virüs, CD4 hücrelerine zarar vererek bağışıklık sistemini zayıf hale getirir ve vücut, enfeksiyonların neden olacağı hastalıklara daha duyarlı olur.

    HIV-RNA: HIV virüsündeki genetik madde ("genler").

    Konak hücre: Virüs gibi bir başka organizmanın içinde yaşadığı bir hücre. İnsan CD4 hücreleri, HIV virüsünün konak hücreleridir.

    Bağışıklık sistemi: Vücudun enfeksiyonlara, hastalıklara ve allerjenlere karşı savunma mekanizması.

    Mutasyon: Bir gendeki kalıcı olabilen ve yeni bir organizma türünün oluşmasına yol açan değişiklik.

    Protein: Tüm canlı hücrelerinin esas yapı unsurlarından biri.

    Kopya (veya kopyalama): Bir virüsün kopyalarını oluşturma ve çoğalma süreci.

    Direnç: Başlangıçta etkili olan bir tedavinin etkisini yitirmesi.

    Retrovirus: HIV'in ait olduğu virüs ailesi.

    Yan etki: Bir hastalığın, bir tedavi seçeneğinin neden olduğu istenmeyen bir belirti veya his, tedavinin hedeflenen amacıyla hiçbir ilgisi yoktur.

    Virüs seviyesi: Kandaki virüs miktarı.

    Virüs: Bilinen en küçük bulaşıcı madde, canlı bir hücrenin içinde kendisini yenilemesi gerekmektedir.